Maandelijks archief: april 2015

Een verhaal ordenen

Standaard

Toegegeven: ik ben vreselijk creatief. O, en niet zo heel erg netjes. Wel beleefd hoor (soms iets te) en braaf (ook iets te) maar opgeruimd? Echt niet! Ik vind het wel fijn om te ordenen en te ruimen, maar als de stapels te hoog worden, zakt de moed me in de schoenen. En als ik dan zo naar mijn schoenen tuur, heb ik eerder de neiging om naar de stad te gaan om nieuwe schoenen te kopen dan om op te ruimen. Maar ik dwaal af.

Als je een verhaal schrijft, zijn er verschillende manieren om dat aan te pakken. Sommige schrijvers pakken gewoon pen en papier/typemachine/computer/laptop, en beginnen. (Ja, echt waar, er zijn er nog maar weinig die met een ganzenveer schrijven.) Maar wat knap zeg, als je het hele verhaal al in je hoofd hebt en je – hopsakee – begint. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het allemaal maar vanzelf gaat.

Er zijn ook schrijvers die liever het verhaal eerst een beetje ordenen. Ik vind het altijd fijn om eerst een mindmap te maken zodat ik lekker kan schrijven, strepen, pijltjes kan maken enzovoorts. Soms schrijf ik er een zinnetje bij, ik associeer een beetje en na een kwartier staat er een allereerste beginnetje op het grote witte vel papier. Dan draai ik dat vel om en schrijf in een stuk of negen, tien blokjes welke grote gebeurtenissen er allemaal in het verhaal gaan plaatsvinden. Soms krabbel ik er kleine tekeningetjes bij.

Als ik er dan nog steeds een verhaal in zie (want soms belandt zo’n vel zonder pardon in de papierbak), ga ik schrijven (op de computer). Dat is vaak echt even broeden op de eerste zin. Staat die er eenmaal, dan schrijf ik een paar alinea’s. Daarna lees ik dat en meestal denk ik: hm, aardig idee, maar wat vréselijk opgeschreven! En dus mag de Delete-knop zijn werk doen. Na enig gemopper begin ik dan echt.

Ik rammel zinnen, alinea’s, ik verbeter, corrigeer, tik weer door. Vaak ben ik na een poosje alsnog de draad kwijt. Het helpt me dan om opnieuw een mindmap te maken, een schema of een tijdlijn. Want aan creativiteit geen gebrek. Maar een beetje orde op zijn tijd kan het verhaal alleen maar beter maken.

Advertenties

Elf

Standaard

Weet je wat een elfje is? En nee, ik bedoel niet een mythisch wezen met van die puntige oren.

Een elf of elfje is een gedicht van elf woorden. Je schrijft in de eerste zin 1 woord, in de tweede zin 2 woorden, in de derde zin 3, in de vierde zin 4 en in de vijfde zin 1 woord. Het hoeft niet te rijmen en het idee is ontstaan in Amerika – daar heet het gedichtje een Cinquain, omdat het vijf regels heeft. De Amerikaanse dichter Adelaide Crapsey bedacht de Cinquain zo’n 100 jaar geleden. Taaldrukkers Frederice van Faassen en Jos van Hest ontdekten de eenvoudige werkvorm in 1978 in een Amerikaans boek over schrijven en brachten ‘m mee naar Nederland.

Toen ik voor het eerst over een elf hoorde, moest ik meteen denken aan de Haiku. Deze Japanse dichtkunst houdt in dat zo’n gedicht drie regels moet hebben, waarvan de eerste regel 5, de tweede regel 7 en de derde regel weer 5 lettergrepen telt. Dat is dus echt even puzzelen. Zen-monniken gebruiken het niet voor niets als korte meditatie.

Een modernere variant is de ‘160’: een gedichtje van precies 160 tekens, de hoeveelheid tekst die in één sms-bericht past. Nu wordt er anno 2015 volgens mij niet meer zo heel veel ge-sms’t trouwens, maar goed, een leuke uitdaging is het wel. Ik schreef deze een paar jaar geleden (toen we nog niet massaal waren overgestapt op WhatsApp):

Daar liep ik dan,
een tikje haastig,
op de stoep maar
langs een donkere heg.
Plots voelde ik mij zo klein
alsof ik al die jaren
Zomaar van mijn schouders wierp.

Is dat niet flauw, om een bepaald aantal woorden, zinnen, lettergrepen of zelfs tekens te moeten gebruiken? Ik vind van niet – het daagt je uit om anders te formuleren, synoniemen te zoeken en te herschrijven. Terug naar de elf: op Wikipedia staat dat het eerste woord van een elf een niet-bestaande kleur zou moeten zijn, maar dat is slechts één mogelijkheid. Wie gaat zoeken, zal ontzettend veel verschillende ideeën vinden om elfen te schrijven. Ik bedacht deze over (hoe kan het ook anders) schrijven:

Zee
Brengt woorden
Wind blaast zinnen
Onder zacht zand verborgen
Boek

Binnenkort zal ik ook eens een Haiku schrijven!